ŞOK SİNYAL METODU

SPM (Shock Pulse Method), şok sinyal metodunun kısaltmasıdır. Patenti alınmış bu teknikte dönen bilyalardan gelen şok sinyaller değerlendirilerek bilyaların durumu hakkında bilgi sahibi olunur, buda durum izlemeli verimli bakımın temelini oluşturur. Bulunuş yılı olan 1969 dan beri geliştirilen yöntem şimdi en üst noktaya getirilmiş olup endüstriyel bakım ve rulman durumlarının izlenmesi konusunda kabul gören bir evrensel felsefe olmuştur.

Şok sinyal ile titreşim arasındaki fark
Bir metal çubukla yine metal olan bir nesneye vurulduğunu varsayalım. Çarpma anında, iki metal gövde üzerinden bir basınç dalgası yayılır (1). Bu dalga sürekli değildir (çabucak sönümlenir). Öndeki dalga şok sinyal sensörüne ulaştığında, sensörün referans kütlesinde sönümlenen bir salınıma neden olur. Bu salınımdaki tepe genlik(A) çarpma hızının bir fonksiyonudur (v).
Çarpışmanın bir sonraki evresinde ise iki nesne titremeye başlar (2). Bu titreşimin frekansı ise çarpışan nesnelerin yapısal ve kütlesel bir fonksiyonudur.

Şok sinyallerin ölçülmesi
Şok sinyal sensörü, 32kHZ rezonans frekansına duyarlı olduğundan, zayıf bir şok sinyaline dahi yüksek genlikli bir salınımla tepki verir. Makine titreşimleri çok daha düşük frekansla titrediğinden elemine olurlar (filtre edilirler).
Sarı renkli çerçevede birinci bölüm sensör sembolünü, alt bölüm ise makineden gelen ve üzerinde 32kHz kesintili şok sinyal kümesinin yayıldığı titreşim dalgasını göstermektedir.
İkinci bölüm ise elektriksel filtrenin geçirdiği 32kHz frekanslı şok sinyal kümesini gösterir. Bunları genlikleri şok sinyallerin enerjisine bağlıdır.
Filtreden geçen kesintili şok dalgalar analog elektrik sinyaline dönüştürülürler. Son bölüm, bir rulmandan gelen ve üzerinde kuvvetli ve zayıf dik elektrik sinyallerinin bulunduğu dönüştürülmüş bir şok sinyal yayınını gösterir.

Şok sinyal grafikler çıktıları
Filtreden geçen sinyaller bir rulmanın dönen bileziğindeki basınç değişimlerini ifade ederler. Yağ filmi kalın olduğu zaman grafiğin sinyal seviyesi düşük olur ve kuvvetli ayrık tepeler içermez. Yağ filmi inceldiğinde ise grafiğin şok sinyal seviyesi yükselir ama hala kuvvetli ayrık tepeler bulunmaz. Rulman hasarı oluştuğunda grafikte düzensiz aralıklarla kuvvetli ayrık tepeler görünmeye başlar.
 

Şok sinyalle durum değerlendirilmesi
Şok sinyal seviyeleri iki kademede desibel olarak ölçülür. Bir mikro prosesör sinyalleri değerlendirir. Bu işlemi yaparken rulman tipi (ISO nosu) ve dönme hızını (RPM ve rulman çapı) belirten veri girişine ihtiyacı vardır.
Rulmandaki yüzeysel hasarlar şok sinyal şiddetini oldukça büyütürler ve bununla birlikte en zayıf ile en kuvvetli sinyal karakteristikleri arasında göze çarpan değişimler olur. Bu nedenledir ki şok sinyal değerleri, yağ filmi kalınlığı veya yüzey hasarını ifade eden verilere hemen dönüşürler.